Temel ilkeTest sonucu, klinik değerlendirmeden ayrı yorumlanmaz.
0–18 Yaş · Ankara Beştepe
Çocuk ve Ergenlerde Psikolojik ve Psikiyatrik Testler
Uzm. Dr. Emine Taşyürek
Psikolojik ve psikiyatrik testler; dikkat, bilişsel beceriler, gelişim,
dil ve sosyal iletişim gibi alanları yapılandırılmış biçimde değerlendirmeye
yardımcı olur. Test seçimi çocuğun yaşına ve klinik soruya göre yapılır;
sonuçlar tek başına tanı koymaz, uzman değerlendirmesinin bir parçası olarak yorumlanır.
Standart koşullarUygulama yönergesine uygun değerlendirme
Klinik yorumlamaÖykü, gözlem ve diğer bilgilerle birlikte
Ölçümden klinik anlamlandırmaya
Psikolojik testler ne sağlar?
Çocuk ve ergenlerde aynı belirti farklı nedenlerle görülebilir. Dikkat dağınıklığı;
DEHB ile ilişkili olabileceği gibi kaygı, uyku güçlüğü, öğrenme sorunu, gelişimsel
özellikler veya çevresel etkenlerle de bağlantılı olabilir. Bu nedenle yalnızca
bir test puanına bakılarak tanı konulmaz.
Uygun ölçüm araçları; klinik görüşmede oluşan soruları daha ayrıntılı incelemeye,
çocuğun güçlü ve desteklenmesi gereken yönlerini belirlemeye, başlangıç düzeyini
kaydetmeye ve gerektiğinde izlem sürecini yapılandırmaya yardımcı olabilir.
Değerlendirmede gelişim öyküsü, aile gözlemleri, okuldan alınan bilgiler,
klinik gözlem ve test sonuçları birlikte ele alınır. Hangi testin gerekli olduğuna
ön görüşme veya psikiyatrik değerlendirme sonrasında karar verilir.
Her çocuğa aynı test paketi uygulanmaz. Ölçüm aracı, yanıt aranılan klinik
soruya ve çocuğun bireysel özelliklerine göre seçilir.
01
Yaş ve gelişim dönemi
Testin yaş aralığı, dil düzeyi ve çocuğun gelişimsel özellikleri dikkate alınır.
02
Başvuru nedeni
Dikkat, öğrenme, gelişim, dil veya sosyal iletişimle ilgili hangi sorunun araştırıldığı netleştirilir.
03
Klinik gözlem
Görüşmedeki davranış, iletişim, motivasyon ve duygusal durum test planına dahil edilir.
04
Aile ve okul bilgisi
Belirtilerin farklı ortamlardaki görünümü ve günlük işlevselliğe etkisi değerlendirilir.
Klinik soruya göre gruplandırılmış
Çocuk ve ergenlerde uygulanan değerlendirme araçları
Aşağıdaki testlerden birinin sayfasını inceleyebilirsiniz. Uygun testin
hangisi olduğu yalnızca yakınmaya göre değil, bütüncül değerlendirme sonucunda belirlenir.
01
Dikkat ve performans değerlendirmeleri
Dikkatin sürdürülmesi, tepki düzenleme, zamanlama ve dürtü kontrolü gibi alanlara yönelik araçlar.
Uygulama süresi ve görüşme sayısı seçilen araca, çocuğun yaşına,
çalışma temposuna ve klinik ihtiyaca göre değişebilir.
01
Ön değerlendirme
Başvuru nedeni, gelişim öyküsü, aile ve okul gözlemleri ele alınır; yanıt aranılan soru netleştirilir.
02
Uygun testin seçimi
Yaş, dil düzeyi, gelişim özellikleri ve klinik soruya uygun ölçüm aracı belirlenir.
03
Standart uygulama
Test, uygulama yönergesinin gerektirdiği ortam ve koşullarda; çocuğun ihtiyaçları gözetilerek yürütülür.
04
Puanlama ve yorumlama
Ham performans ilgili norm ve ölçütlerle değerlendirilir; geçerliliği etkileyen gözlemler kaydedilir.
05
Geri bildirim
Bulgular aileyle anlaşılır bir dille paylaşılır; gerekirse ek değerlendirme ve izlem önerileri planlanır.
Test öncesinde
Çocuğun doğal performansını destekleyen hazırlık
Amaç çocuğu sınava hazırlamak değil, kendisini rahat hissedebileceği koşulları
oluşturmaktır. Test içeriğini önceden öğretmek veya yoğun alıştırma yaptırmak
sonucun yorumlanabilirliğini azaltabilir.
Çocuğun uykusunu almış, aç veya aşırı tok olmadan gelmesi yararlıdır.
02
Gözlük ve işitme desteği
Günlük yaşamda kullanılan gözlük, işitme cihazı veya diğer yardımcılar getirilmelidir.
03
Önceki belgeler
Varsa eski test raporları, okul değerlendirmeleri ve ilgili sağlık belgeleri paylaşılabilir.
04
İlaç düzenini değiştirmeme
Hekim özellikle önermedikçe test için kullanılan ilaçlar kesilmemeli veya doz değiştirilmemelidir.
05
Sakin ve gerçekçi anlatım
“Bazı etkinlikler yapacaksın; bilmediğin yerde sorun değil” gibi nötr bir açıklama yeterlidir.
06
Zaman planı
Çocuğun acele hissetmemesi için randevu öncesi ve sonrasında yoğun program yapılmaması önerilir.
Puanın ötesinde
Sonuçlar nasıl ele alınır?
Sonuç görüşmesinde yalnızca toplam puan paylaşılmaz. Çocuğun hangi görevlerde
daha rahat ilerlediği, nerelerde zorlandığı, performansın ne kadar tutarlı olduğu
ve test sırasındaki gözlemler birlikte değerlendirilir.
Bulgular başvuru sorusunu tek başına açıklamıyorsa ek görüşme, farklı bir ölçüm,
okul bilgisi, tıbbi değerlendirme veya zaman içinde izlem gerekebilir. Test sonucu
çocuğu etiketlemek için değil, ihtiyaçlarını daha doğru anlamak için kullanılır.
Geri bildirim; çocuğun güçlü yanlarını, günlük yaşamda desteklenebilecek alanları
ve gerekiyorsa tedavi, terapi, eğitimsel düzenleme veya başka uzmanlık alanlarıyla
iş birliği seçeneklerini kapsar.
Randevu öncesinde ailelerin en sık merak ettiği konular.
Çocuğuma hangi testin uygulanması gerektiğini nasıl anlarım?
Test seçimi yalnızca belirti adına göre yapılmaz. Çocuğun yaşı, gelişim öyküsü, başvuru nedeni, klinik gözlem ve yanıt aranılan soru birlikte değerlendirildikten sonra uygun araç belirlenir.
Test sonucu tanı koymak için yeterli midir?
Hayır. Psikolojik veya psikiyatrik testler klinik değerlendirmeyi destekleyen araçlardır. Tanı; görüşme, öykü, gözlem, aile–okul bilgileri ve gerektiğinde diğer tıbbi verilerle birlikte ele alınır.
Test ne kadar sürer?
Süre; seçilen teste, çocuğun yaşına, çalışma hızına ve ara gereksinimine göre değişir. Randevu planlanırken tahmini süre aileyle paylaşılır.
Ebeveyn test sırasında odada bulunur mu?
Bu durum testin standardına, çocuğun yaşına ve klinik gereksinime göre değişir. Bazı gelişim değerlendirmelerinde ebeveyn bilgisi gerekirken bazı bireysel testlerde çocuğun uygulayıcıyla çalışması beklenir.
Test öncesinde ilaç kesilmeli midir?
Hekim açıkça önermedikçe ilaç kesilmemeli, başlanmamalı veya doz değiştirilmemelidir. İlaç kullanımı ve son doz zamanı değerlendirme öncesinde uzmanla paylaşılmalıdır.
Psikolojik testler online uygulanabilir mi?
Birçok standart test, uygulama koşullarının korunması ve davranışsal gözlem yapılabilmesi için yüz yüze yürütülür. Online uygulamanın uygunluğu testin özgün protokolüne göre değerlendirilir; yüz yüze testin yerine otomatik olarak geçmez.
Eski test sonuçlarını getirmeli miyiz?
Evet. Önceki raporlar, okul değerlendirmeleri ve ilgili sağlık belgeleri değişimi anlamaya, gereksiz tekrarları önlemeye ve yeni test planını doğru kurmaya yardımcı olabilir.
Ankara Beştepe
Uygun değerlendirme yolunu birlikte planlayalım
Dikkat, gelişim, bilişsel beceriler, öğrenme veya sosyal iletişimle ilgili
sorularınız için randevu ve değerlendirme süreci hakkında bilgi alabilirsiniz.
Bilgilendirme: Bu sayfa genel bilgi sunar; kişisel muayene,
tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Kendine zarar verme ya da intihar düşüncesi,
gerçeklikle bağın bozulması veya güvenliği tehdit eden ani bir durumda
112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı ya da en yakın acil servise başvurulmalıdır.
