Sosyal karşılıklılık
Etkileşimi başlatma, sürdürme ve karşı tarafın sosyal girişimlerine yanıt verme örüntüsü.
İçeriğe geç
01
02
03
04
05
06
Yapabilirsiniz Kaçının
Yapılandırılmış Gözlem · Sosyal İletişim · Oyun
Ankara’da Çocuk ve Ergenler İçin ADOS‑2 Değerlendirmesi
ADOS‑2; sosyal iletişim, karşılıklı etkileşim, oyun/hayal gücü ve sınırlı–tekrarlayıcı davranış özelliklerini yapılandırılmış etkinlikler sırasında gözlemlemeye yardımcı olan standart bir araçtır. Tek başına “otizm testi” veya kesin tanı değildir.
- Beş modülDil ve gelişim düzeyine göre
- Yüz yüze gözlemStandart materyal ve etkinlikler
- Tanı desteğiTek başına tanı koymaz
Temel ilkeGözlem + gelişim öyküsü + klinik değerlendirme
Etkileşime yapılandırılmış gözlem
ADOS‑2 nedir?
ADOS‑2, uygulayıcının sosyal iletişim davranışlarını ortaya çıkarabilecek belirli etkinlikler sunduğu yarı yapılandırılmış bir gözlemdir. Amaç çocuğu “doğru yanıt” vermeye zorlamak değil; farklı sosyal talepler karşısındaki iletişim ve etkileşim örüntülerini standart biçimde gözlemlemektir.
Uygulamada kullanılacak modül yalnız kronolojik yaşa göre değil, ifade edici dil düzeyi ve gelişim özelliklerine göre seçilir. Küçük çocuklarda oyun ve ortak dikkat; akıcı konuşan çocuk ve ergenlerde sohbet, sosyal anlayış ve anlatı gibi farklı etkinlikler yer alabilir.
Algoritma sonucu, otizm spektrumuyla uyumlu özelliklere ilişkin bilgi sağlar; ancak gelişim öyküsü, belirtilerin farklı ortamlardaki görünümü, işlevsellik ve alternatif açıklamalar olmadan tanıya dönüştürülemez.
Uzm. Dr. Emine Taşyürek hakkında →Klinik soruya uygun araç
ADOS‑2 hangi sorularda değerlendirmeye eklenebilir?
Araç, otizm şüphesini doğrulamak için otomatik olarak değil, klinik soruya yanıt verebilecekse seçilir.
Sözlü/sözsüz iletişim
Jest, bakış, yüz ifadesi, konuşma ve bunların sosyal amaçla birlikte kullanımı.
Ortak dikkat
Bir ilgiyi başka kişiyle paylaşma, gösterme ve başkasının dikkat yönelimini izleme davranışları.
Oyun ve hayal gücü
Nesne kullanımı, sembolik oyun ve ortak oyuna katılımın gelişim düzeyine göre gözlemi.
Tekrarlayıcı özellikler
Uygulama sırasında görülebilen sınırlı ilgi, duyusal özellik veya tekrarlayıcı davranışlar.
Ayırıcı değerlendirme
Dil bozukluğu, sosyal kaygı, DEHB, bilişsel veya işitmeyle ilişkili etkenlerden ayrım sürecine katkı.
Önemli: Test sonucu; çocuğun öyküsü, günlük işlevi ve diğer bilgi kaynaklarından ayrı değerlendirilmez. Hiçbir puan tek başına tanı veya tedavi kararı değildir.
Standart uygulama · Açıklanabilir yorum
ADOS‑2 süreci nasıl planlanır?
Güvenilir yorum için doğru modül seçimi, eğitimli uygulayıcı ve standart uygulama koşulları gerekir.
- 01
Gelişim öyküsü
Erken iletişim, oyun, sosyal gelişim, duyusal özellikler, tekrarlayıcı davranışlar ve günlük işlev ayrıntılı alınır.
- 02
Modül seçimi
Yaş, ifade edici dil ve gelişim düzeyine göre uygun modül belirlenir; modül seçimi sabit etiketlere dayanmaz.
- 03
Yapılandırılmış gözlem
Standart etkinlikler ve materyallerle yüz yüze etkileşim yürütülür; davranışlar protokole göre kodlanır.
- 04
Tanısal bütünleştirme
ADOS‑2 sonucu; aile görüşmesi, klinik gözlem, okul bilgisi ve gerektiğinde dil, bilişsel ve adaptif değerlendirmelerle birleştirilir.
Test güvenliği: Standart test maddeleri ve yanıtları önceden paylaşılmaz. Materyali çalışmak, sonucu geçersiz veya yanıltıcı hâle getirebilir.
Puanın ötesinde klinik anlam
ADOS‑2 sonucu nasıl anlamlandırılır?
Eşik puanın aşılması otomatik tanı, altında kalınması da otizmin kesin dışlanması anlamına gelmez.
Sosyal duygulanım
Karşılıklı sosyal iletişim ve etkileşim davranışlarının belirli kodlarla değerlendirilmesi.
Sınırlı–tekrarlayıcı davranış
Seans içinde gözlenen tekrar, ilgi ve duyusal özelliklerin kaydı.
Bağlam
Yabancı ortam, kaygı, çekingenlik, dil düzeyi ve yorgunluk gibi uygulamayı etkileyen koşullar.
Gelişimsel öykü
Tanı ölçütlerinin yalnız seanstaki davranışla değil, erken dönemden beri süren örüntüyle değerlendirilmesi.
Farklı ortamlar
Ev, okul ve akran ortamındaki işlevin aile ve öğretmen bilgileriyle anlaşılması.
Destek planı
Tanı etiketinden bağımsız olarak iletişim, duyusal düzenleme, günlük yaşam ve eğitim ihtiyaçlarının ayrı belirlenmesi.
Doğal performansı desteklemek
ADOS‑2 öncesinde aileler nasıl hazırlanabilir?
Değerlendirmeyi destekleyen adımlar
- Erken gelişim, ilk sözcükler, oyun ve sosyal davranışlarla ilgili notları getirin.
- Varsa video, okul gözlemi, dil değerlendirmesi ve önceki raporları paylaşın.
- Günlük kullanılan iletişim biçimini ve çocuğun güçlü yönlerini anlatın.
- Çocuğun gözlük, işitme cihazı veya iletişim desteğini yanında bulundurun.
- Uygulama öncesinde uyku, hastalık ve önemli rutin değişikliklerini bildirin.
Sonucun geçerliliğini azaltabilecekler
- Çocuğa göz teması veya belirli yanıtları prova ettirmeyin.
- Tek bir davranışı otizmin kanıtı gibi yorumlamayın.
- ADOS‑2 skorunu destek ihtiyacının tamamı saymayın.
- Dil gecikmesini otomatik olarak otizmle eşitlemeyin.
- Beceri kaybı varsa yalnız test randevusunu beklemeyin.
Sık sorulan sorular
ADOS‑2 hakkında merak edilenler
Yanıtlar genel bilgi amaçlıdır; çocuğa özgü test seçimi ve klinik değerlendirme yerine geçmez.
ADOS‑2 otizm tanısını tek başına koyar mı?
Hayır. Standart gözlem verisi sağlar; tanı gelişim öyküsü, klinik değerlendirme, farklı ortam bilgileri ve gerektiğinde diğer ölçümlerle konur.
ADOS‑2 hangi yaşlarda uygulanabilir?
Toddler modülü ve dört farklı modül geniş bir yaş ve dil aralığına yöneliktir. Uygunluk ve modül, ifade edici dil ile gelişim düzeyine göre seçilir.
Çocuğum konuşmuyorsa ADOS‑2 yapılabilir mi?
Uygun gelişim ve dil profili için tasarlanmış modüller bulunur. Bununla birlikte işitme, genel gelişim ve iletişim değerlendirmeleri de gerekebilir.
ADOS‑2 online uygulanabilir mi?
Standart ADOS‑2, eğitimli uygulayıcıyla aynı ortamda ve özgün materyallerle etkileşim gerektirir; sıradan görüntülü görüşme standart uygulamanın yerine geçmez.
Ebeveyn odada bulunur mu?
Modüle, yaşa ve uygulama protokolüne göre değişebilir. Ebeveynin rolü uygulama öncesinde açıklanır.
Eşik altında sonuç otizmi kesin dışlar mı?
Hayır. Davranışların seansta görülmemesi, yüksek telafi becerisi, kaygı veya yanlış modül seçimi gibi etkenler olabilir; bütün klinik bilgi değerlendirilir.
Sonuç destek planını nasıl etkiler?
Gözlenen sosyal iletişim ve davranış özellikleri, diğer değerlendirmelerle birlikte bireysel eğitim, dil, günlük yaşam ve aile desteği hedeflerine katkı sağlayabilir.
Ankara Beştepe
Otizm değerlendirmesini tek bir test değil, gelişimsel bütünlük belirler
Ankara Beştepe’de ADOS‑2 uygunluğu ve kapsamlı otizm değerlendirme süreci hakkında bilgi alabilirsiniz.
Önemli bilgilendirme: Bu sayfa genel bilgi sunar; kişisel muayene, psikiyatrik değerlendirme, tanı veya tedavinin yerine geçmez.