Kaygı ve fobiler
Kaygı döngüsü, kaçınma, güvence arama ve kademeli yaklaşma becerileri üzerinde çalışma.
İçeriğe geç
01
02
03
04
05
06
Destekleyin Dikkat edin
Düşünce · Duygu · Davranış · Beceri
Ankara’da Çocuk ve Ergenler İçin Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
BDT; düşünceler, duygular, bedensel tepkiler ve davranışlar arasındaki ilişkiyi görünür kılan, hedefleri tanımlı ve beceri odaklı bir psikoterapi yaklaşımıdır. Çocuk ve ergenlerde dil, materyal, aile katılımı ve uygulamalar gelişim düzeyine göre uyarlanır.
- İş birliğine dayalıHedefler çocuk, aile ve uzmanla belirlenir
- YapılandırılmışSeans ve ev uygulamaları izlenebilir
- Yaşa uyarlanmışOyun, çizim, ölçek ve deneyler
Terapi odağıFark et · Dene · Öğren · Genelle
Yaşanan döngüyü birlikte anlamak ve yeni yanıtlar denemek
Bilişsel davranışçı terapi nedir?
BDT’de bir olayın tek başına değil, olayın nasıl yorumlandığının duygu ve davranışları etkileyebileceği ele alınır. Ancak amaç çocuğa “yanlış düşünüyorsun” demek veya her olumsuz düşünceyi olumluya çevirmek değildir; düşünceleri fark etmek, kanıtları değerlendirmek ve daha işlevsel yanıtlar geliştirmektir.
Davranışsal bölüm; kaçınmayı azaltma, etkinlik planlama, problem çözme, sosyal beceri, alışkanlık geliştirme veya belirli korkulara kademeli yaklaşma gibi uygulamalar içerebilir. Teknikler başvuru nedenine göre seçilir.
BDT tek bir standart paket değildir. Kaygıda maruz bırakma, OKB’de ERP, depresyonda davranışsal aktivasyon gibi özgül protokoller bulunur; tanı ve hedefler belirlenmeden teknik seçilmez.
Uzm. Dr. Emine Taşyürek hakkında →Yöntem, tanı ve hedefle eşleşmelidir
BDT hangi durumlarda değerlendirilebilir?
Bir belirtinin bulunması BDT’nin otomatik olarak uygun olduğu anlamına gelmez. Yaş, gelişim, motivasyon, aile desteği ve eşlik eden durumlar önemlidir.
Obsesif kompulsif bozukluk
Yaşa uyarlanmış BDT içinde maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) uygulamaları.
Depresif belirtiler
Geri çekilme döngüsü, davranışsal aktivasyon, problem çözme ve düşünce örüntülerini ele alma.
Öfke ve duygu düzenleme
Tetikleyici, bedensel işaret, düşünce ve tepki arasına beceri koymayı öğrenme.
DEHB’de beceri desteği
Özellikle ergenlerde planlama, organizasyon, problem çözme ve davranışsal stratejileri destekleme.
Uyku ve stres yönetimi
Uygun olgularda uyku alışkanlığı, performans kaygısı ve sınav stresiyle ilişkili döngüleri ele alma.
Önemli: Psikoz, ağır mani, akut intihar riski, ağır yeme bozukluğu veya tıbbi acil durumda standart ayaktan BDT öncelikli/tek yaklaşım değildir; önce güvenlik ve uygun tedavi düzeyi belirlenir.
Sorun listesi değil, ortak vaka formülasyonu
BDT süreci nasıl planlanır?
Terapi, tanımlanmış hedeflerle başlar ve yalnız belirti puanına değil günlük işlevdeki değişime göre izlenir.
- 01
Değerlendirme
Belirtiler, gelişim, sağlık, aile, okul, güvenlik ve eşlik eden durumlar değerlendirilir.
- 02
Formülasyon ve hedef
Tetikleyici, düşünce, duygu, davranış ve sonuç döngüsü çıkarılır; gözlenebilir hedefler belirlenir.
- 03
Beceri öğrenme ve uygulama
Seans içi alıştırmalarla öğrenilen beceriler, gerçek yaşamda küçük ve planlı adımlarla denenir.
- 04
İzlem ve nüks önleme
İlerleme, engeller ve erken uyarı işaretleri gözden geçirilir; becerilerin bağımsız kullanımı desteklenir.
Ölçüm: Ölçekler ve kayıtlar belirtileri izlemeye yardımcı olabilir; tanı koyan veya terapi başarısını tek başına belirleyen araçlar değildir.
Tanıya ve gelişim düzeyine göre seçilen araçlar
BDT’de kullanılabilecek başlıca yöntemler
Her teknik her çocukta kullanılmaz; uygulama çocuğun onayı, güvenliği ve terapi hedefleriyle uyumlu olmalıdır.
Psikoeğitim
Belirti döngüsünü yaşa uygun görseller, metaforlar ve örneklerle anlaşılır hâle getirme.
Düşünce çalışmaları
Otomatik yorumları fark etme, kanıtları inceleme ve daha dengeli alternatifler geliştirme.
Davranış deneyleri
Korkulan tahminleri güvenli ve planlı küçük denemelerle gerçek yaşamda test etme.
Maruz bırakma
Kaygıda kaçınılan durumlara, OKB’de ritüeli azaltarak, kademeli ve iş birliğine dayalı yaklaşma.
Davranışsal aktivasyon
Depresif geri çekilmeyi azaltmak için değerli, ulaşılabilir ve planlı etkinlikleri yeniden kurma.
Aile ve okul desteği
Çevrenin kaçınmayı veya işlevsiz döngüyü istemeden sürdürmesini azaltan ortak plan oluşturma.
Terapiyi günlük yaşama taşımak
Ebeveynler süreci nasıl destekleyebilir?
Çaba ve beceri kullanımını fark etmek
- Sonuca değil deneme cesaretine odaklanın.
- Ev uygulamalarını ceza veya sınav yapmayın.
- Kaygıyı küçümsemeden kaçınmayı kalıcılaştırmayın.
- Çocuğun yapabileceği adımı onun yerine üstlenmeyin.
- Uzmanla belirlenen ortak dili evde tutarlı kullanın.
BDT’yi “pozitif düşün”e indirgememek
- Her düşünceyi tartışmaya açmayın.
- Çocuğu hazırlıksız maruz bırakmayın.
- Terapi içeriğini ayrıntılı sorgulamayın.
- Belirti artışında yöntemi kendi kendinize değiştirmeyin.
- Güvenlik işaretlerinde bir sonraki randevuyu beklemeyin.
Sık sorulan sorular
BDT hakkında merak edilenler
Yanıtlar genel bilgi amaçlıdır; kişisel terapi planı yerine geçmez.
BDT sadece olumsuz düşünceleri olumluya çevirmek midir?
Hayır. Düşünceleri fark etme, kanıtları değerlendirme, davranış örüntülerini değiştirme ve gerçek yaşamda yeni beceriler deneme sürecidir.
Çocuklar BDT yapabilir mi?
Evet; yöntem dil, oyun, görsel ve ebeveyn katılımıyla gelişim düzeyine uyarlanır. Uygunluk yalnız kronolojik yaşa göre belirlenmez.
BDT’de ev ödevi var mıdır?
Seans dışı uygulamalar olabilir; bunlar okul ödevi gibi cezalandırıcı değil, beceriyi günlük yaşama taşıyan küçük deneylerdir.
Maruz bırakma çocuğu zorlamak mıdır?
Hayır. İyi planlanmış maruz bırakma kademeli, güvenli, iş birliğine dayalı ve belirli bir klinik hedefe yöneliktir.
BDT kaç seans sürer?
Sabit sayı yoktur. Tanı, şiddet, hedefler, eşlik eden durumlar, uygulama ve ilerlemeye göre süre değişir.
İlaç kullanırken BDT yapılabilir mi?
Evet. Bazı durumlarda psikoterapi ve ilaç birlikte planlanabilir; karar yarar–risk ve klinik ihtiyaçla verilir.
Online BDT etkili olabilir mi?
Bazı çocuk ve ergenlerde uygun olabilir. Yaş, dikkat, mahremiyet, güvenlik, aile desteği ve yüz yüze gözlem gereksinimi değerlendirilir.
Randevu ve iletişim
Belirtiye değil, onu sürdüren döngüye ve beceriye odaklanalım
Ankara Beştepe’de BDT uygunluk değerlendirmesi hakkında bilgi alabilirsiniz.
Önemli bilgilendirme: Bu sayfa genel bilgi sunar; psikiyatrik değerlendirme, tanı veya kişisel terapi planının yerine geçmez.