Uzmanlık alanıÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları
0–18 Yaş · Ankara Beştepe
Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Terapi Yaklaşımları
Uzm. Dr. Emine Taşyürek
Terapi süreci; çocuğun veya ergenin yaşı, gelişim dönemi, başvuru nedeni,
güçlü yönleri ve aile yaşamı dikkate alınarak planlanır. Amaç hazır bir
yöntem uygulamak değil, klinik değerlendirmeyle belirlenen ihtiyaca uygun,
güvenli ve izlenebilir bir yol oluşturmaktır.
Bireyselleştirilmişİhtiyaca göre seçilen terapi yaklaşımı
İş birliğine dayalıÇocuk, aile ve gerektiğinde okul katılımı
Değerlendirmeden terapiye
Terapi yaklaşımı nasıl belirlenir?
Çocuk ve ergen psikiyatrisinde terapi, yalnızca görünen belirtiye göre
seçilen standart bir uygulama değildir. Benzer yakınmalar; gelişimsel,
duygusal, ailesel, akademik veya tıbbi açıdan farklı nedenlerle ortaya
çıkabilir. Bu nedenle ilk adım kapsamlı psikiyatrik değerlendirmedir.
Başvuru nedeni, belirtilerin süresi ve günlük yaşama etkisi; gelişim öyküsü,
aile gözlemleri, okul yaşamı, akran ilişkileri ve önceki destek süreçleriyle
birlikte ele alınır. Çocuğun yaşı ve klinik ihtiyacı doğrultusunda çocukla,
ergenle ve ebeveynlerle ayrı ya da birlikte görüşmeler planlanabilir.
Değerlendirme sonucunda terapi hedefleri aileyle ve gelişim düzeyi uygunsa
çocuk veya ergenle birlikte belirlenir. Seçilen yaklaşımın yararı düzenli
olarak gözden geçirilir; ihtiyaç olduğunda hedefler, görüşme biçimi veya
tedavinin diğer bileşenleri yeniden düzenlenir.
Sürenin ve görüşme sıklığının her çocuk için aynı olması beklenmez;
süreç klinik ihtiyaç ve belirlenen hedeflere göre şekillenir.
01
Değerlendirme
Başvuru nedeni, gelişimsel özellikler, günlük işlevsellik ve eşlik eden güçlükler birlikte ele alınır.
02
Hedeflerin belirlenmesi
Çocuk veya ergenin ihtiyacı ve ailenin gözlemleri doğrultusunda ulaşılabilir terapi hedefleri oluşturulur.
03
Uygun yaklaşımın seçimi
Yaşa, klinik gereksinime ve terapi hedeflerine uygun yöntem ya da yöntemlerin birleşimi planlanır.
04
İzlem ve yeniden değerlendirme
Belirtiler, beceriler ve günlük yaşam değişimleri izlenir; plan gerektiğinde güncellenir.
Klinik ihtiyaca göre
Çocuk ve ergenlerde terapi yaklaşımları
Aşağıdaki yaklaşımlar her başvuruda birlikte veya aynı biçimde uygulanmaz.
Terapi seçimi psikiyatrik değerlendirme, yaş ve kişisel ihtiyaçlara göre yapılır.
Bir belirtinin bulunması tek başına belirli bir terapi gerektirdiği anlamına
gelmez. Önce güçlüğün kaynağı, şiddeti, süresi ve işlevselliğe etkisi değerlendirilir.
Çocuğun kendini ifade etme biçimi, soyut düşünme kapasitesi, aileye duyduğu
gereksinim ve mahremiyet sınırları gelişim dönemine göre değişir. Bu nedenle
görüşmenin dili, kullanılan araçlar ve ebeveyn katılımı yaşa göre uyarlanır.
Ergenlik döneminde güven ilişkisi ve mahremiyet özellikle önemlidir. Aileyle
bilgi paylaşımı; ergenin özel alanı, klinik gereklilik ve güvenlik sınırları
gözetilerek planlanır.
Oyun, gözlem, kısa ve somut anlatım ile ebeveyn görüşmeleri daha belirgin yer tutabilir.
02
Okul çağı
Duygu tanıma, düşünce–davranış ilişkisi, sosyal ve akademik beceriler yaşa uygun etkinliklerle çalışılabilir.
03
Ergenlik dönemi
Kimlik, ilişkiler, duygu düzenleme, bağımsızlık ve akademik yaşam; iş birliğine dayalı biçimde ele alınabilir.
04
Ebeveyn görüşmeleri
Çocuğu destekleyen iletişim, sınırlar, rutinler ve ev içi uygulamalar terapi hedefleriyle uyumlu hâle getirilir.
Terapi ilişkisinin temelleri
Güvenli ve iş birliğine dayalı bir süreç
Terapi yalnızca görüşme odasında yapılan konuşmalardan ibaret değildir;
hedefler, günlük yaşamdaki değişim ve düzenli geri bildirim birlikte izlenir.
01
Yaşa uygun iletişim
Çocuğun gelişim düzeyine uygun sözcükler, etkinlikler ve ifade yolları kullanılır.
02
Ortak hedefler
Hedefler klinik değerlendirme, çocuğun ihtiyaçları ve ailenin gözlemleri doğrultusunda belirlenir.
03
Mahremiyet ve güven
Gizlilik sınırları yaşa uygun biçimde açıklanır; güvenliği ilgilendiren durumlar ayrıca ele alınır.
04
Aile iş birliği
Ebeveyn katılımı çocuğun yaşı, başvuru nedeni ve terapi hedeflerine göre planlanır.
05
Günlük yaşama aktarım
Görüşmede kazanılan farkındalık ve becerilerin ev, okul ve sosyal yaşama taşınması desteklenir.
06
Düzenli değerlendirme
İlerleme, zorlanmalar ve yeni gereksinimler izlenerek terapi planı gerektiğinde güncellenir.
Yüz yüze ve online seçenekler
Online görüşme her çocuk için uygun mudur?
Online görüşmenin uygunluğu; çocuğun yaşı, başvuru nedeni, dikkat süresi,
mahremiyet ve güvenlik koşulları ile yüz yüze gözlem gereksinimine göre
değerlendirilir. Bazı ebeveyn görüşmeleri ve uygun takipler online
planlanabilir; gerekli durumlarda yüz yüze görüşme önerilir.
Randevu veya terapi görüşmesi beklenmemesi gereken durumlar
Kendine ya da başkasına zarar verme düşüncesi veya girişimi, gerçeklikle
bağın belirgin biçimde bozulması, kontrol edilemeyen şiddet davranışı ya da
güvenliği tehdit eden ani bir durumda 112 Acil Çağrı Merkezini
arayın veya en yakın acil servise başvurun.
Sık sorulan sorular
Çocuk ve ergenlerde terapi hakkında
Terapiye başlamadan önce ailelerin sık merak ettiği başlıklar.
Her psikiyatrik başvuruda terapi gerekir mi?
Hayır. Tedavi planı başvuru nedeni ve değerlendirme bulgularına göre oluşturulur. Psikoeğitim, ebeveyn rehberliği, okul düzenlemeleri, terapi ve gerektiğinde medikal seçeneklerden biri veya birkaçı planlanabilir.
Çocuğum için hangi terapi yönteminin uygun olduğuna nasıl karar verilir?
Yöntem; psikiyatrik değerlendirme, yaş, gelişim düzeyi, belirtiler, eşlik eden güçlükler ve terapi hedefleri birlikte ele alınarak belirlenir.
Ebeveynler terapi görüşmelerine katılır mı?
Ebeveyn katılımı çocuğun yaşına, başvuru nedenine ve terapi hedeflerine göre değişir. Bazı görüşmeler çocuk veya ergenle, bazıları ebeveynle ya da birlikte planlanabilir.
Terapi ne kadar sürer?
Terapi süresi herkes için aynı değildir. Başvuru nedeni, hedefler, belirtilerin seyri, günlük işlevsellik ve görüşmelerden elde edilen yarar doğrultusunda düzenli olarak değerlendirilir.
Terapi ile ilaç tedavisi birlikte uygulanabilir mi?
Klinik gereklilik olduğunda psikoterapi ve ilaç tedavisi birlikte planlanabilir. İlaç kararı beklenen yarar, olası riskler ve takip gereksinimleri açıklanarak hekim değerlendirmesi sonucunda verilir.
Online terapi çocuklar için uygun mudur?
Uygunluk yaş, dikkat süresi, başvuru nedeni, mahremiyet, güvenlik koşulları ve yüz yüze gözlem gereksinimine göre değerlendirilir. Her başvuru için uygun olmayabilir.
Randevu ve iletişim
Uygun terapi yaklaşımını değerlendirelim
Çocuğunuzun veya gencin yaşadığı güçlük ve değerlendirme süreci hakkında
bilgi almak için Ankara Beştepe’deki kliniğe ulaşabilirsiniz.
Önemli bilgilendirme: Bu sayfa genel bilgi sunar; muayene,
kişisel tıbbi değerlendirme, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Terapi ve
diğer tedavi kararları yalnızca uzman değerlendirmesi sonucunda verilebilir.
