Mindfulness (Bilinçli Farkındalık) Temelli Terapi

Çocukluk ve ergenlik dönemi; keşiflerin ve büyümenin heyecanı kadar stres, akademik baskı ve yoğun duygusal karmaşalarla dolu bir süreçtir. Günümüzün hızlı temposu, dijital uyaranlar ve sınav maratonu, çocukların zihninde sürekli bir "gürültü" oluşturabilmektedir.

Ankara çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı Uzm. Dr. Emine Taşyürek, bu gürültüyü dindirmek ve çocuklara içsel bir sükûnet kazandırmak için kanıta dayalı Mindfulness (Bilinçli Farkındalık) Temelli Terapi yöntemlerini kullanmaktadır.

Mindfulness (Bilinçli Farkındalık) Nedir?

Mindfulness, en basit haliyle; o an yaşananlara yargılamadan, merakla ve şefkatle dikkat etme becerisidir. Geçmişin pişmanlıkları veya geleceğin kaygıları arasında savrulmak yerine, "şimdi ve burada" olanı fark etmektir. Bu bir boş verme hali değil; tam aksine, duygu ve düşüncelerimizi bir gözlemci gibi izleyerek onları yönetebilme sanatıdır. Çocuklar için mindfulness, zorlu anlarda başvurabilecekleri bir "içsel durma butonu" işlevi görür.

Çocuk ve Ergenlerde Mindfulness Nasıl Uygulanır?

Yetişkinlerin karmaşık meditasyonlarından farklı olarak, çocuklarda süreç tamamen yaşa uygun ve oyunlaştırılmış egzersizlerle yürütülür:

Nefes Çapası: "Karnındaki bir balonu şişiriyormuşsun gibi nefes al" diyerek, dikkat dağıldığında her zaman dönülebilecek bir merkez oluşturulur.

Duyusal Keşif: Bir nesneyi (örneğin bir çileği) ilk kez görüyormuş gibi tüm duyularla (tat, koku, doku) inceleyerek anda kalma pratiği yapılır.

Beden Taraması: Ayak parmaklarından başın tepesine kadar bedendeki duyumları (sıcaklık, gerginlik) fark ederek fiziksel farkındalık artırılır.

Mindfulness'ın Çocuk Psikiyatrisindeki Geniş Kullanım Alanları

1. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) DEHB'li çocuklarda mindfulness, bir "dikkat kası" antrenmanı gibidir. Dikkati dağıldığında bunu nazikçe fark edip tekrar göreve dönme becerisi kazandırır. Dürtüsel bir tepki vermeden (söz kesme, vurma vb.) önce o anlık boşluğu fark etmeyi ve tepkiyi seçmeyi öğretir.

2. Kaygı Bozuklukları (Anksiyete) Kaygı, zihnin gelecek odaklı felaket senaryolarıdır. Mindfulness, çocuğu güvende olduğu şimdiki ana çeker. Nefes egzersizleri, çarpıntı ve terleme gibi bedensel kaygı sinyallerini yatıştırarak sinir sistemini dengeler.

3. Depresyon ve Duygu Düzenleme Depresyonda sık görülen "olumsuz düşüncelere takılıp kalma" (ruminasyon) döngüsü, mindfulness ile kırılır. Çocuk, duyguların kalıcı olmadığını, tıpkı dalgalar gibi gelip geçtiğini deneyimleyerek öz-şefkat geliştirmeyi öğrenir.

4. Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) Takıntılı düşünceleri birer "gerçeklik" olarak değil, "zihnin ürettiği anlamsız sesler" olarak görmeye yardımcı olur. Bu farkındalık, zorlantılı davranışları (kompulsiyonları) yapma ihtiyacını azaltır.

Travma, Sınav Kaygısı ve Sosyal İlişkiler

Travma (TSSB): Travma sonrası sürekli alarmda olan sinir sistemini, "şu an buradayım ve güvendeyim" hissiyle sakinleştirir.

Sınav Stresi: Sınav anında donup kalmak yerine, kısa bir nefes molasıyla zihni berraklaştırıp soruya odaklanmayı sağlar.

Öfke Kontrolü: Öfke patlaması yaşanmadan önceki bedensel sinyalleri (yumruk sıkma, sıcaklık artışı) fark ederek durmayı sağlar.

Uyku Sorunları: Yatmadan önce yapılan beden tarama egzersizleri, zihni geçmişin hesaplarından koparıp doğal uyku sürecine hazırlar.

Ankara'da Mindfulness Temelli Terapi

Uzm. Dr. Emine Taşyürek, Söğütözü/Beştepe’deki kliniğinde mindfulness yaklaşımını; BDT, Oyun Terapisi ve EMDR gibi kanıta dayalı diğer yöntemlerle entegre ederek sunar. Amaç, çocuğun sadece o anki sorununu çözmek değil, hayat boyu kullanabileceği bir "duygusal alet çantası" inşa etmektir.

Mindfulness, çocuklarınızın stresle başa çıkma ve içsel huzuru keşfetme yolculuğunda en doğal ve güçlü müttefiktir. Eğer çocuğunuzun duygu dünyasında fırtınalar kopuyorsa, ona bu fırtınanın içinde sakin kalmayı öğretebiliriz.