Kaygı ve korkular
Sürekli güvence isteme, ayrılmakta zorlanma, bedensel yakınmalar, uyku güçlüğü veya sosyal ortamlardan kaçınma kaygıyla ilişkili olabilir. Zorbalık, sağlık sorunları ve gelişimsel özellikler de araştırılmalıdır.
Gelişimsel korkular ile kaygı bozukluğu arasındaki ayrım, korkunun çocuğun yaşına uygunluğuna ve yaşamını ne kadar sınırlandırdığına göre yapılır. Kaçınmanın giderek artması, kısa süreli rahatlama sağlasa da kaygı döngüsünü sürdürebilir.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite
Dikkati sürdürme, eşyaları düzenleme, sırasını bekleme ve dürtüyü durdurma alanlarındaki güçlükler DEHB değerlendirmesini gündeme getirebilir. Belirtilerin birden fazla ortamda görülmesi ve işlev kaybı oluşturması önemlidir.
Belirtilerin yalnız evde veya yalnız okulda görülmesi farklı açıklamaları düşündürebilir. Öğretim düzeyi, sınıf koşulları, aile rutini ve uyku gibi etkenler ayrıntılı öykü içinde ele alınır.
Çocuk ve ergen depresyonu
Depresyon yalnız ağlama biçiminde görünmez. İlgi kaybı, çabuk öfkelenme, uyku ve iştah değişimi, değersizlik düşüncesi veya ders başarısında düşüş eşlik edebilir. Kendine zarar düşüncesi acil değerlendirme gerektirir.
Otizm spektrumu ve gelişimsel farklılıklar
Sosyal iletişimde belirgin farklılıklar, tekrarlayıcı davranışlar, duyusal hassasiyet ve değişime aşırı tepki gelişimsel değerlendirmede ele alınır. Tek bir belirti veya ADOS-2 sonucu tek başına tanı değildir.
Öğrenme, okul reddi ve uyum güçlükleri
Okula gidememe veya akademik başarısızlık başlı başına tanı değildir. Kaygı, öğrenme güçlüğü, zorbalık, depresyon veya ailedeki değişimler aynı tabloya katkıda bulunabilir.
Akademik sorunlarda okulun sunduğu eğitim desteği, çocuğun görme-işitme durumu ve öğretim geçmişi de önemlidir. Psikiyatrik değerlendirme gerektiğinde eğitimsel ve gelişimsel incelemelerle birlikte yürütülür.
Belirtiler neden birbirine benzer?
Uyku yetersizliği dikkati; kaygı okul katılımını; depresyon motivasyonu etkileyebilir. Ankara çocuk psikiyatri doktorları aramasında tanı adına değil, belirtileri gelişim ve çevreyle birlikte değerlendiren yaklaşım adına karar vermek gerekir.
Değerlendirme sonrasında izlenecek yol
Bilgilendirme, psikoterapi, aile ve okul düzenlemeleri, gelişimsel destek ya da ilaç tedavisi gereksinime göre planlanır. Her çocuk için aynı müdahale paketi uygulanmaz.