Asperger Sendromu: Ankara’da Çocuk ve Ergenlerde Gelişimsel Destek Süreci

Asperger Sendromu, Otizm Spektrum Bozukluğu'nun (OSB) bir parçası olan, özellikle sosyal etkileşimde belirgin zorluklar, sınırlı ve yoğun ilgi alanları ile karakterize nörogelişimsel bir farklılıktır. Ankara çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı Uzm. Dr. Emine Taşyürek, Asperger sendromuna sahip çocukların genellikle normal veya normalin üzerinde bilişsel yeteneklere (IQ) sahip olduğunu, dil gelişimlerinin ise klasik otizmden farklı olarak zamanında gerçekleştiğini vurgular. Ancak bu çocuklar, sosyal dünyanın yazılı olmayan kurallarını anlamakta ve duygusal tonlamaları yorumlamakta ciddi güçlükler yaşayabilirler.

Asperger Sendromunda Gözlemlenen Temel Belirtiler

Asperger sendromu genellikle okul yıllarında, akran ilişkilerinin önem kazandığı dönemde fark edilir. Ebeveynler ve öğretmenler genellikle şu davranışsal özellikleri rapor eder:

Sosyal İpuçlarını Yakalayamama: Göz teması kurmakta zorlanma, şakaları veya iğneleyici ifadeleri anlamayıp her şeyi "lafzi" (kelimesi kelimesine) algılama.

Konuşma Tarzındaki Farklılıklar: Aşırı resmi, "küçük bir profesör gibi" konuşma tarzı veya tekdüze (monoton) bir ses tonu.

Yoğun İlgi Alanları: Uzay, trenler, dinozorlar veya bilgisayar kodları gibi belirli bir konuya dair ansiklopedik düzeyde derin bilgi sahibi olma ve sürekli bu konudan bahsetme isteği.

Rutinlere Bağlılık: Günlük programdaki küçük bir değişikliğin bile büyük bir huzursuzluk yaratması.

Motor Koordinasyon Güçlüğü: "Sakar" olarak nitelendirilebilen yürüme tarzı veya ince motor becerilerde (yazı yazma, düğme ilikleme) zorlanma.

Tanı Süreci: Nitelikli Bir Değerlendirme

Asperger sendromu tanısı tek bir testle konulamaz. Uzm. Dr. Emine Taşyürek, Beştepe'deki kliniğinde kapsamlı bir değerlendirme süreci yürütür:

Gelişimsel Öykü: Çocuğun bebeklikten itibaren sosyal ve dil gelişimi aileden dinlenir.

Klinik Gözlem: Çocuğun oyun odasındaki etkileşimi, göz teması ve konuşma içeriği uzman tarafından analiz edilir.

Standart Ölçekler: ADOS-2 veya diğer otizm spektrum tarama ölçekleri ile bilişsel profili ölçen WISC-IV gibi zeka testlerinden yararlanılır.

Eşlik Eden Durumların Tespiti: Asperger sendromuna sıklıkla eşlik edebilen DEHB, Anksiyete veya Öğrenme Güçlüğü gibi durumlar ayıklanır.

Ankara’da Asperger Sendromu İçin Müdahale Yaklaşımları

Tedavinin amacı "sendromu yok etmek" değil, çocuğun sosyal dünyada daha konforlu hareket etmesini sağlayacak beceriler kazandırmaktır. Uzm. Dr. Emine Taşyürek, bireyselleştirilmiş bir yol haritası sunar:

1. Sosyal Beceri Eğitimi: Grup veya bireysel seanslarla; bir sohbeti nasıl başlatacağı, karşısındakinin yüz ifadesinden ne hissettiğini nasıl anlayacağı ve "sıra bekleme" gibi sosyal normlar öğretilir.

2. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Aspergerli çocuklarda sık görülen kaygı belirtileri ve takıntılı düşüncelerle baş etme stratejileri geliştirilir. Özellikle "beklenmedik değişiklikler" karşısında oluşan öfkeyi kontrol etme becerisi kazandırılır.

3. Duyusal İşlemleme ve Ergoterapi: Yüksek sesten veya belirli kumaşlardan duyulan rahatsızlık gibi duyusal hassasiyetleri yönetmek için duyusal bütünleme çalışmaları planlanır.

4. Aile Danışmanlığı ve Okul Rehberliği: Ebeveynlere çocuğun dünyasını nasıl anlamlandıracakları öğretilir. Okulda ise öğretmenin çocuğu "yaramaz" veya "uyumsuz" olarak değil, "farklı algılayan" bir öğrenci olarak görmesi için stratejik destek sağlanır.

Erken Müdahalenin Gücü

Asperger sendromlu bireyler, doğru destekle akademik alanlarda, bilimde veya sanatta olağanüstü başarılar gösterebilirler. Ünlü bilim insanlarının birçoğunun bu spektrumda olduğu düşünülmektedir. Önemli olan, bu bireylerin "eksik" değil "farklı" olduğunu kabul eden bir çevre inşa etmektir.

Asperger sendromu, doğru rehberlikle bir engel olmaktan çıkıp bir yeteneğe dönüşebilir. Ankara çocuk ve ergen psikiyatristi Uzm. Dr. Emine Taşyürek, Söğütözü/Beştepe bölgesindeki kliniğinde, çocuklarınızın bu benzersiz yolculuğunda yanınızdadır.