Ses ve hece tekrarları
“B-b-b-ben” gibi ses/hece tekrarlarının sıklaşması veya giderek daha belirgin hâle gelmesi.
İçeriğe geç
01
02
03
04
05
06
Yapılabilecekler Kaçınılacaklar
Konuşma akıcılığı · Erken değerlendirme · Aile desteği
Ankara’da Çocuklarda Kekemelik Değerlendirmesi ve Destek
Kekemelik; ses, hece veya sözcük tekrarları, uzatmalar ya da konuşma bloklarıyla görülebilen bir akıcılık güçlüğüdür. Çocuğun isteyerek yaptığı bir davranış değildir. Değerlendirme; dil ve konuşma özelliklerini, gelişimi, çocuğun tepkilerini, kaygıyı ve günlük yaşama etkisini birlikte ele alır.
- Bütüncül değerlendirmeAkıcılık, gelişim ve duygusal etkiler
- Uzman iş birliğiDil ve konuşma terapistiyle eşgüdüm
- Aile rehberliğiBaskıyı azaltan iletişim yaklaşımı
Değerlendirme odağıAkıcılık · İletişim · Duygusal iyilik hâli
Her akıcılık kesintisi kekemelik değildir
Çocuklarda kekemelik nasıl görülür?
Konuşmayı öğrenen küçük çocuklarda zaman zaman sözcük veya ifade tekrarları görülebilir. Kekemelikte ise ses ya da hece tekrarları, ses uzatmaları, sessiz bloklar ve konuşmaya başlarken zorlanma daha belirgin olabilir. Göz kırpma, yüz kasılmaları veya bedensel gerginlik eşlik edebilir.
Belirtiler günlere ve ortamlara göre değişebilir. Heyecan, acele, yorgunluk veya iletişim baskısı akıcılığı geçici olarak etkileyebilir; ancak bunlar kekemeliğin çocuğun hatası olduğu anlamına gelmez. Aile öyküsü, başlangıç yaşı, belirtilerin süresi ve çocuğun kaçınma geliştirmesi değerlendirmede önemlidir.
Çocuk psikiyatrisi; kaygı, özgüven, akran ilişkileri, okul işlevi veya eşlik eden gelişimsel güçlükleri değerlendirir. Konuşma akıcılığının ayrıntılı değerlendirme ve terapisi ise bu alanda yetkin dil ve konuşma terapisti tarafından yürütülür.
Uzm. Dr. Emine Taşyürek hakkında →Erken değerlendirme bekle-gör yaklaşımından daha güvenli olabilir
Ne zaman uzman görüşü düşünülmelidir?
Süre tek başına yeterli değildir; belirtilerin biçimi, artışı, çocuğun zorlanması ve aile öyküsü birlikte değerlendirilir.
Uzatma ve bloklar
Sesleri uzatma, konuşmaya başlayamama ya da sözcük içinde sesin çıkmadığı duraksamalar.
Bedensel gerginlik
Konuşurken yüz kasılması, göz kırpma, çenede gerginlik veya belirgin çaba görülmesi.
Kaçınma ve utanç
Konuşmaktan, sınıfta söz almaktan, telefon kullanmaktan ya da belirli sözcüklerden kaçınma.
Süreklilik veya artış
Akıcılık güçlüğünün aylar içinde sürmesi, şiddetlenmesi veya ailede kekemelik öyküsü bulunması.
Okul ve sosyal etkiler
Akran zorbalığı, özgüvende düşüş, sunumlardan kaçınma ya da okul katılımının etkilenmesi.
Gecikmeden tıbbi değerlendirme: Konuşmadaki değişiklik aniden başladıysa; yüz veya kolda güçsüzlük, bilinç değişikliği, şiddetli baş ağrısı, travma ya da başka nörolojik belirti eşlik ediyorsa acil sağlık hizmetine başvurun.
Tek bir kısa konuşma örneği yeterli değildir
Değerlendirme nasıl yapılır?
Amaç çocuğu “düzgün konuşturmaya” zorlamak değil; akıcılık örüntüsünü ve çocuğun iletişim deneyimini anlamaktır.
- 01
Gelişim ve başlangıç öyküsü
Başlangıç yaşı, seyir, aile öyküsü, dil gelişimi, sağlık durumu ve farklı ortamlardaki değişim ele alınır.
- 02
Akıcılık değerlendirmesi
Dil ve konuşma terapisti tekrar, uzatma, blok, ikincil davranışlar ve iletişim tutumlarını ayrıntılı inceler.
- 03
Psikiyatrik değerlendirme
Kaygı, kaçınma, özgüven, zorbalık, okul işlevi ve eşlik eden dikkat veya gelişim güçlükleri değerlendirilir.
- 04
Aile ve okul bilgisi
Evdeki iletişim temposu, yetişkin tepkileri, sınıf koşulları ve çocuğun ihtiyaç duyduğu düzenlemeler belirlenir.
Önemli: Kekemelik için tek bir psikolojik test tanı koymaz. Konuşma akıcılığı değerlendirmesi ve gerektiğinde çocuk psikiyatrisi incelemesi birbirini tamamlar.
Yaşa, süreye ve günlük etkilenmeye göre kişiselleştirilir
Tedavi ve destek nasıl planlanır?
Her çocuk için aynı yöntem uygun değildir. Plan, akıcılık özellikleri kadar çocuğun iletişim rahatlığını ve katılımını da hedefler.
Dil ve konuşma terapisi
Akıcılık ve iletişim hedefleri, bu alanda yetkin dil ve konuşma terapisti tarafından çocuğa göre planlanır.
Ebeveyn rehberliği
Konuşmayı düzeltme baskısını azaltan, sıra almayı ve sakin dinlemeyi destekleyen aile yaklaşımı geliştirilir.
Kaygı ve kaçınma çalışması
Utanç, sosyal kaygı veya konuşmadan kaçınma varsa psikoterapi uygun destek planına eklenebilir.
Okul düzenlemeleri
Öğretmen bilgilendirmesi, sunum seçenekleri, akran zorbalığının önlenmesi ve sözlü katılım koşulları ele alınır.
Eşlik eden güçlükler
DEHB, dil gelişimi, öğrenme veya duygu durum sorunları saptanırsa kendi gereksinimine göre ayrıca planlanır.
İzlem ve yeniden değerlendirme
Belirti sıklığı kadar çocuğun rahatlığı, iletişime katılımı ve yaşam kalitesindeki değişim izlenir.
Evde iletişim ortamı
Çocuğun konuşma baskısını azaltmak
Sakin ve kabul edici iletişim
- Sözünü kesmeden, doğal göz temasıyla dinleyin.
- Ne söylediğine odaklanın; nasıl söylediğine değil.
- Kendi konuşma hızınızı doğal biçimde yavaşlatın.
- Aile içinde sırayla konuşmaya alan açın.
- Çocuğun sorularını açık ve yaşına uygun yanıtlayın.
Baskıyı artırabilecek tepkiler
- “Yavaşla”, “nefes al”, “bir daha söyle” demeyin.
- Cümlesini onun yerine tamamlamayın.
- Kekemeliği taklit etmeyin veya şaka konusu yapmayın.
- Konuşma performansını kardeşlerle kıyaslamayın.
- Çocuğu zorla kalabalık önünde konuşturmayın.
Sık sorulan sorular
Çocuklarda kekemelik hakkında merak edilenler
Yanıtlar genel bilgi amaçlıdır; çocuğa özgü değerlendirme yerine geçmez.
Kekemelik çocuğun heyecanından mı olur?
Heyecan veya zaman baskısı belirtileri artırabilir; ancak kekemelik yalnızca heyecandan kaynaklanmaz ve çocuğun hatası değildir.
Beklersek kendiliğinden geçer mi?
Bazı çocuklarda belirtiler azalabilir; kimin kalıcı güçlük yaşayacağını kesin öngörmek mümkün değildir. Süreklilik, artış, gerginlik veya aile kaygısı varsa erken değerlendirme uygundur.
Çocuğa kekemeliğinden söz etmeli miyiz?
Çocuk fark ediyorsa konuyu saklamak yerine sakin, kabul edici ve yaşına uygun konuşmak yararlı olabilir. Utandıran veya düzeltici dilden kaçınılmalıdır.
“Yavaş konuş” demek yardımcı olur mu?
Çoğu çocukta bu tür yönergeler konuşma baskısını artırabilir. Yetişkinin sakin dinlemesi ve iletişim temposunu doğal biçimde düşürmesi daha destekleyicidir.
Kekemelik için psikiyatri neden gerekebilir?
Kaygı, kaçınma, özgüven kaybı, zorbalık, okul işlevinde bozulma veya eşlik eden başka bir ruhsal/gelişimsel güçlük varsa çocuk psikiyatrisi değerlendirmesi yararlı olabilir.
İlaç kekemeliği tedavi eder mi?
Kekemeliğin temel tedavisi rutin olarak ilaç değildir. Eşlik eden ayrı bir psikiyatrik durum varsa ilaç ancak o durum için hekim tarafından değerlendirilebilir.
Online değerlendirme yeterli olur mu?
Bazı ebeveyn görüşmeleri online yapılabilir; ancak konuşma örnekleri, çocukla etkileşim ve dil-konuşma değerlendirmesi için yüz yüze görüşme gerekebilir.
Randevu ve iletişim
Çocuğun iletişim deneyimini birlikte değerlendirelim
Ankara Beştepe’de çocuk ve aile değerlendirmesi hakkında bilgi alabilirsiniz.
Önemli bilgilendirme: Bu sayfa genel bilgi sunar; muayene, dil ve konuşma değerlendirmesi, tanı veya kişisel tedavi planının yerini tutmaz.