Oyun ve Ekran Bağımlılığı

Oyun ve Ekran Bağımlılığı: Ankara Çocuk Psikiyatri

Günümüzde tabletler, akıllı telefonlar ve oyun konsolları çocukların hayatının ayrılmaz bir parçası haline gelse de, bu cihazların kontrolsüz kullanımı ciddi bir sağlık sorununa dönüşebilmektedir. Ankara çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı Uzm. Dr. Emine Taşyürek, oyun ve ekran bağımlılığının beyindeki dopamin sistemini uyararak çocuklarda madde bağımlılığına benzer bir "ödül-ceza" kısırdöngüsü yarattığını belirtmektedir.

Oyun ve Ekran Bağımlılığı Nedir?

Her oyun oynayan veya tablet kullanan çocuk bağımlı değildir. Bağımlılık teşhisi için şu kriterlerin varlığına bakılır:

Kontrol Kaybı: Başlangıçta belirlenen sürenin sürekli aşılması.
Öncelik Değişimi: Oyunun; uykunun, yemeğin ve derslerin önüne geçmesi.
Yoksunluk Belirtileri: Ekran kısıtlandığında aşırı öfke, saldırganlık veya mutsuzluk hali.
Sosyal İzolasyon: Arkadaşlarla vakit geçirmek yerine dijital dünyayı tercih etme.

Dijital Bağımlılığın Çocuklar Üzerindeki Olumsuz Etkileri

Ekran başında geçirilen kontrolsüz saatler sadece vakit kaybı değil, aynı zamanda gelişimsel bir tehdittir:

Dikkat ve Odaklanma Sorunları: Çok hızlı akan görsellere alışan beynin, ders gibi "yavaş" uyaranlara karşı tahammülünün azalması (DEHB benzeri belirtiler).
Duygusal Regülasyon Güçlüğü: Kaybedilen bir oyun sonrası yaşanan aşırı öfke patlamaları.
Fiziksel Sağlık Sorunları: Duruş bozuklukları, göz yorgunluğu ve hareketsizliğe bağlı kilo alımı.
Akademik Başarısızlık: Ödevlerin aksatılması ve zihinsel yorgunluk nedeniyle öğrenme kapasitesinin düşmesi.

Ankara’da Ekran Bağımlılığına Profesyonel Yaklaşım

Beştepe’deki kliniğimizde, teknoloji bağımlılığıyla mücadelede çok boyutlu bir strateji izliyoruz:

1. Kök Neden Analizi: Çocuk neden ekrana sığınıyor? Sosyal kaygı mı yaşıyor, okulda zorbalığa mı uğruyor yoksa DEHB nedeniyle mi oyunlara çekiliyor? Önce altta yatan neden saptanır.

2. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Çocuğun internet ve oyunla olan ilişkisini yeniden yapılandırıyoruz. "Kaçış" olarak kullanılan dijital dünyanın yerine, gerçek hayatta tatmin sağlayacak sosyal beceriler ve hobiler inşa ediyoruz.

3. Aile Danışmanlığı ve Dijital Ebeveynlik: Ebeveynlere yasaklayıcı değil, "sınır koyucu" ve "rehberlik edici" bir model sunuyoruz. Ev içi teknoloji kullanım sözleşmeleri ve dijital detoks planları oluşturuyoruz.

Ebeveynler İçin Pratik Öneriler

Model Olun: Kendi telefon kullanımınızı sınırlamadan çocuğunuza sınır koyamazsınız.
Teknolojisiz Alanlar Yaratın: Yemek masasında ve yatak odasında teknoloji kullanımına izin vermeyin.
Alternatifler Sunun: Ekranı aldığınızda yerine koyabileceğiniz kaliteli aile vakitleri (kutu oyunları, spor, doğa yürüyüşü) planlayın.
Erken Müdahale Edin: Belirtiler kronikleşmeden bir ergen psikiyatristi desteği alın.

Sonuç olarak; Teknoloji bir düşman değil, doğru yönetilmesi gereken güçlü bir araçtır. Uzm. Dr. Emine Taşyürek, Ankara Beştepe'deki muayenehanesinde, çocuklarınızın ekranın esiri olmak yerine teknolojiyi sağlıklı kullanan bireyler olarak yetişmeleri için bilimsel yöntemlerle yanınızdadır.